Chương 032: “Rắc Rối” Trị Giá 2,5 Triệu Đô La
Ngày đầu tiên của quý tài chính mới. Tài khoản ngân hàng của Ủy ban Tái thiết Đô thị Pittsburgh nhận được thông báo chuyển khoản đúng hẹn.
2.500.000 USD.
Leo, Sarah, Frank, và cả bà thư ký già Gloria – người vốn dĩ thờ ơ với sự đời – cả bốn cái đầu chụm lại trước màn hình máy tính cũ kỹ, dán mắt vào dãy số dài ngoằng.
“Hai triệu rưỡi...” Giọng Frank run run, “Cả đời tao chưa bao giờ thấy nhiều tiền thế này.”
Sarah phấn khích rút điện thoại chụp lại màn hình.
Gloria đẩy gọng kính lão, xác nhận mình không nhìn nhầm.
“Lạy Chúa tôi,” bà thốt lên, “Lần cuối cùng ủy ban này nhận được khoản tiền trên năm con số là từ thời Tổng thống Reagan.”
Trong lòng Leo cũng dậy sóng. Đây không chỉ là tiền. Đây là quyền lực để thay đổi thực tại.
Anh không để sự phấn khích kéo dài quá lâu. Ngay lập tức, thông qua kênh Youtube “Trái tim Pittsburgh”, Leo long trọng công bố kế hoạch tái thiết đô thị giai đoạn một đến toàn thể người dân thành phố.
Dự án “Tái thiết Pittsburgh Số 1”.
Nội dung cốt lõi cực kỳ đơn giản: Thuê chính những công nhân thất nghiệp tại địa phương để tiến hành đại tu toàn diện cơ sở hạ tầng cho ba khu dân cư lao động tồi tàn nhất phía Nam thành phố.
Các hạng mục cụ thể bao gồm san lấp và rải nhựa lại những con đường lồi lõm ổ gà đã bị bỏ mặc hàng chục năm này; cải tạo những công viên cộng đồng hoang phế cỏ mọc um tùm, dựng lại sân chơi an toàn cho trẻ em; gia cố, bảo ôn tường ngoài và sửa chữa hệ thống đường ống nước cho hàng chục tòa chung cư cũ nát, giải quyết dứt điểm vấn nạn gió lùa mùa đông, dột nước mùa hè.
Và điểm sáng chói lọi nhất của kế hoạch nằm ở phương thức thực thi.
Trong video, Leo quy định rõ ràng: Tất cả các nhà thầu tham gia dự án bắt buộc phải ưu tiên tuyển dụng công nhân thất nghiệp có hộ khẩu Pittsburgh đã đăng ký, và phải trả cho họ mức lương không thấp hơn tiêu chuẩn của công đoàn.
Đồng thời, Ủy ban sẽ thành lập một “Tổ Giám sát Dự án” bao gồm đại diện cư dân, đại diện công đoàn và thành viên Ủy ban. Tổ này sẽ nắm quyền thẩm định cuối cùng đối với mọi hoạt động đấu thầu, mua sắm vật tư và sử dụng vốn. Đảm bảo từng xu trong số 2,5 triệu đô la này đều được chi đúng chỗ.
Kế hoạch vừa công bố đã tạo nên một làn sóng ủng hộ cuồng nhiệt trong tầng lớp công nhân Pittsburgh. Những người thợ thất nghiệp bao năm nay chỉ biết sống lay lắt bằng nghề chạy vặt và tiền trợ cấp, nay bỗng thấy cơ hội việc làm chân chính. Những cư dân sống mòn mỏi trong các khu phố xuống cấp, nay nhìn thấy hy vọng đổi đời cho môi trường sống của mình.
Phần bình luận của “Trái tim Pittsburgh” ngập tràn lời khen ngợi.
“Lạy Chúa! Cuối cùng cũng có người chịu đến sửa con đường chết tiệt trước cửa nhà tôi rồi!”
“Tôi là thợ ống nước 15 năm kinh nghiệm đây, mai tôi sẽ đến Ủy ban đăng ký liền luôn!”
“Leo Wallace là người hùng của công nhân chúng ta!”
“Đây mới là chính quyền mà chúng ta khao khát! Một chính quyền nói được làm được!”
Trung tâm cộng đồng biến thành ngày hội. Mọi người vây quanh nhóm Margaret và Frank chúc tụng. Ai nấy đều tin rằng tương lai tươi sáng của Pittsburgh đã ở ngay trước mắt.
Giữa bầu không khí hân hoan ấy, giọng nói của Roosevelt vang lên trong đầu Leo, lạnh lùng như tảng băng trôi:
“Con trai, chớ vội mừng.”
“Cậu tưởng 2,5 triệu đô la này là tiền của riêng cậu sao?”
“Trong hệ thống chính trị Mỹ, bất cứ khoản ngân sách chính phủ nào trên 10.000 đô la đều là bữa tối thịnh soạn cho một bầy sói đói đã mai phục sẵn trong bụi rậm.”
“Và cái video cậu vừa đăng, chính là tiếng chuông báo giờ ăn cho chúng.”
Leo đang say men chiến thắng vẫn chưa hiểu hết hàm ý câu nói của Roosevelt. Nhưng sáng hôm sau, anh đã hiểu.
Khi bước xuống văn phòng tầng hầm Tòa thị chính, Leo chết sững trước cảnh tượng trước mắt. Hành lang bên ngoài văn phòng vốn vắng tanh như chùa bà Đanh, nay rồng rắn một hàng dài người chờ đợi. Song, người xếp hàng không phải là những công nhân thất nghiệp đến xin việc, mà là một đám đàn ông mặc vest đắt tiền, tóc chải bóng lộn, nở nụ cười công nghiệp trên môi. Trên tay mỗi người đều là một chiếc cặp da tinh xảo.
Thư ký Gloria đang bù đầu rối tóc làm thủ tục đăng ký cho họ. Thấy Leo bước vào, bà nhìn anh với biểu cảm vừa phấn khích vừa bất lực.
“Thưa Ủy viên, những người này đều đến tìm ngài.”
“Họ là giám đốc dự án của các công ty xây dựng lớn tại Pittsburgh, là nhà cung cấp xi măng và nhựa đường, là đối tác của các công ty tư vấn thiết kế, thậm chí có cả luật sư chuyên xử lý hợp đồng chính phủ.”
“Họ đến để bàn chuyện làm ăn với ngài.”
Lúc này Leo mới vỡ lẽ. Bầy sói đã đánh hơi thấy mùi máu và kéo đến.
Leo mất trọn một ngày để tiếp đón những vị khách không mời này. Văn phòng nhỏ bé của anh lần đầu tiên náo nhiệt đến thế.
Mỗi đại diện công ty bước vào đều tỏ ra lịch thiệp, nhã nhặn. Mở đầu bao giờ cũng là những lời tâng bốc “Kế hoạch Tái thiết số 1” lên tận mây xanh. Sau đó, họ rút ra những bản hồ sơ dự thầu và bảng báo giá được in ấn tuyệt đẹp.
“Thưa Ủy viên Wallace, chúng tôi là đơn vị thi công cầu đường lớn nhất Pittsburgh, sở hữu dàn máy móc tối tân và đội ngũ kỹ sư dày dạn nhất. Chúng tôi cam kết hoàn thành việc tu sửa ba khu dân cư kia với tốc độ nhanh nhất và mức giá thấp nhất toàn thành phố.”
“Thưa ngài, công ty chúng tôi đứng đầu bang Pennsylvania về dịch vụ bảo trì ngoại thất. Đây là hồ sơ năng lực của chúng tôi, bao gồm cả tòa nhà ngân hàng trung tâm thành phố. Chúng tôi sẵn sàng chiết khấu 20% để ủng hộ kế hoạch phục hưng của ngài.”
Ngoài những báo giá thương mại thông thường, một số kẻ còn đưa ra những ám chỉ ngầm. Một giám đốc kinh doanh xi măng “vô tình” để quên một tấm thẻ hội viên câu lạc bộ golf cao cấp trên bàn Leo lúc ra về. Một đối tác của công ty tư vấn thiết kế nhiệt tình mời Leo cuối tuần này đến du thuyền riêng của gã dự một “bữa tiệc nhỏ”.
Leo lịch sự từ chối tất cả. Với mỗi người đến, anh đều nhắc lại kế hoạch cốt lõi của mình.
“Rất cảm ơn sự ủng hộ của các vị. Nhưng kế hoạch ‘Tái thiết Pittsburgh Số 1’ của chúng tôi ngay từ đầu đã không phải là một dự án thương mại.”
“Mục đích cốt lõi của chúng tôi là thông qua hình thức ‘cứu trợ bằng việc làm’, tạo ra công ăn việc làm có tôn nghiêm cho công nhân thất nghiệp tại địa phương. Vì vậy, chúng tôi sẽ không thuê ngoài cho bất kỳ công ty nào. Chúng tôi sẽ tự lập đội thi công, trực tiếp thuê công nhân, tự mua vật liệu và tự giám sát.”
Nghe câu trả lời này, nụ cười trên mặt các đại diện công ty đông cứng lại. Họ nhìn Leo như nhìn một kẻ ngốc không hiểu luật chơi.
“Thưa Ủy viên Wallace, có lẽ ngài chưa hiểu rõ tính phức tạp của xây dựng công trình,” một giám đốc công ty xây dựng cố khuyên giải anh, “Việc này đòi hỏi quản lý chuyên nghiệp, thiết bị đắt tiền, chuỗi cung ứng phức tạp, không phải là thứ mà một đám công nhân thất nghiệp có thể làm được đâu.”
“Chúng tôi sẽ thuê kỹ sư chuyên nghiệp về quản lý dự án,” Leo trả lời, “Thiết bị có thể thuê. Vấn đề chuỗi cung ứng, tôi tin rằng chỉ cần có tiền thì đó không phải là vấn đề.”
“Được thôi, chúc ngài may mắn, thưa Ủy viên.”
Đám đại diện công ty bỏ về, kẻ thì thất vọng, kẻ thì khinh khỉnh ra mặt.
Trả lại sự bình yên vốn có cho văn phòng của Leo.
Nhưng Leo biết, mọi chuyện sẽ không đơn giản như thế. Anh vừa từ chối lời mời ăn tối của bầy sói đói, vậy thì tiếp theo, bầy sói sẽ nhe nanh múa vuốt.
Hai ngày sau, Hội đồng Thành phố Pittsburgh triệu tập một cuộc họp khẩn cấp. Chủ đề cuộc họp: “Về việc tăng cường giám sát và quản lý sử dụng quỹ tài trợ chuyên biệt của Liên bang”.
Cuộc họp chỉ diễn ra trong một tiếng đồng hồ. Và với số phiếu áp đảo, Hội đồng đã thông qua một dự thảo sửa đổi tạm thời đối với Quy định Quản lý Dự án Công trình Đô thị”.
Nội dung sửa đổi quy định: “Mọi dự án công trình đô thị do các cơ quan trực thuộc Tòa thị chính thực hiện, nếu có ngân sách đơn lẻ vượt quá 100.000 đô la, bắt buộc phải tổ chức đấu thầu công khai và giao cho các công ty xây dựng chuyên nghiệp ‘có năng lực tương ứng’ thực hiện.”
Kẻ khởi xướng sửa đổi này là Chủ tịch Hội đồng Thành phố, một người đàn ông tên Daniel Murphy. Ông ta là đồng minh sắt đá của Thị trưởng Cartwright.
Và trong cái danh sách các công ty xây dựng địa phương “có năng lực tương ứng” do Hội đồng Thành phố soạn thảo, hầu như quy tụ đầy đủ những gương mặt đã đến gõ cửa văn phòng Leo mấy hôm trước. Họ đều là những trùm xây dựng địa phương có mối quan hệ chằng chịt với các nghị sĩ Hội đồng thành phố.
“Thấy chưa, con trai?” Giọng Roosevelt vang lên, “Điển hình của trò cấu kết quan thương, một vụ cướp bóc hợp pháp hoàn hảo.”
“Chúng dùng cái cớ ‘chuyên nghiệp’ và ‘năng lực’ để chặt đứt lìa linh hồn của kế hoạch – chính là việc tạo công ăn việc làm cho người nghèo.”
“ Nếu cậu chấp nhận phương án đấu thầu này, thì trong hai triệu rưỡi đô la kia, ít nhất một triệu sẽ chảy tọt vào túi đám người đó qua các khoản báo giá khống, vật liệu kém chất lượng và tiền lại quả chính trị.”
“Thứ còn lại cho những người công nhân thất nghiệp đến cùng chỉ còn là mức lương rẻ mạt nhất, môi trường làm việc nguy hiểm nhất, và một công trình đậu phụ được xây bằng vật liệu tồi tàn nhất.”
Leo rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.
Nếu tuân thủ quy định mới của Hội đồng, kế hoạch “Tái thiết Pittsburgh” sẽ biến chất hoàn toàn, từ một dự án dân sinh trở thành công cụ chuyển giao lợi ích cho đám trùm xây dựng. Anh sẽ mất sạch uy tín và niềm tin vừa gây dựng được trong lòng giai cấp công nhân.
Nhưng nếu chống lại, Hội đồng Thành phố có quyền đóng băng toàn bộ tài khoản của Ủy ban với lý do “vi phạm quy định quản lý đô thị”.
Tiền của anh đã bị đối phương dùng một cách thức hoàn toàn “hợp pháp” khóa chặt.
Anh thắng được lòng dân, anh kiếm được tiền từ Liên bang. Nhưng đứng trước mạng lưới quyền lực địa phương, anh vẫn không nhúc nhích nổi một bước.
Giữa lúc Leo đang bế tắc, thư ký Gloria gõ cửa bước vào. Bà đưa cho Leo một tấm thiệp mời được in ấn tinh xảo. Trên bìa thiệp in nổi một gia huy cổ kính.
Leo mở thiệp ra.
Người mời: Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp Morganfield, Douglas Morganfield.
Địa điểm: Câu lạc bộ tư nhân hàng đầu Pittsburgh – Câu lạc bộ Đỉnh Allegheny.
Thời gian: Tối thứ Sáu tuần này.
Giọng Roosevelt vang lên trong đầu Leo, mang theo chút ý vị sâu xa.
“Ồ?”
“Xem ra, con cá sấu chúa ẩn mình dưới đáy đầm lầy, cuối cùng cũng không nhịn được mà phải đích thân trồi lên mặt nước rồi.”
Hãy bình luận để ủng hộ người đăng nhé!