Chương 549: Khoa cử (科擧) (4)
Tôi sau khi trình lên bệ hạ kế hoạch giải thích về chế độ khoa cử thì bắt đầu hành động thực sự.
“Ho… Cái này…”
Với tiêu chuẩn của người xưa thì đây là chính sách quá mức cách tân nên tôi lo ngài ấy sẽ e ngại, nhưng may mắn thay, bệ hạ đã tỏ ra hứng thú với chế độ khoa cử.
Hoàng đế bệ hạ đọc hết sức nghiêm túc, thậm chí đến mức khiến tôi cảm thấy áp lực, kế hoạch tôi dâng lên rồi dùng giọng điềm tĩnh mở miệng.
“Nào, có ai dám phản đối ý kiến do chính Đại tướng quân dâng lên không?”
Bệ hạ dùng ánh mắt lạnh lẽo quét qua hoàng cung như thể mời gọi nếu có thì cứ bước ra.
Bình thường thì các cao quan đại thần trong hoàng cung sẽ im lặng tiếp nhận mệnh lệnh mà không nói gì.
Nhưng lý do họ tiếp nhận mệnh lệnh chỉ đơn giản là vì trong mắt họ cũng không thấy vấn đề gì.
“…Bệ hạ, thần mạo muội tiến ngôn nhưng ý kiến của Đại tướng quân e rằng quá cấp tiến.”
Không phải tân quan còn đang tích lũy kinh nghiệm, bận rộn nhìn sắc mặt người khác, mà là những thần tử cương trực, nói thẳng cái sai là sai, đương nhiên không thể không bày tỏ ý kiến của mình.
Thành thật thì tôi đã biết sẽ có người phản đối.
Cách thức tuyển chọn nhân tài chưa từng trải qua lần nào cùng việc nhào nặn Nho giáo theo ý mình khiến nó trở nên mềm nhũn, với họ thì chẳng khác gì cú sốc.
Dù địa vị của tôi đã đến mức không ai dám tùy tiện xâm phạm nhưng với những thần tử không sợ chết thì điều đó không đáng để bận tâm.
“Quân tử tích đức từ lời nói và hành động của các bậc thánh hiền xưa.”
Vị cao quan đại thần bước ra phía trước nói tiếp mà không chút do dự.
“Điều đó nằm ở việc nghe nhiều lời nói và hành động của các bậc thánh hiền xưa, đồng thời thường xuyên suy ngẫm sâu sắc để tích đức trong lòng thì mới đạt được thái bình.”
Không hổ là người học rộng biết nhiều, dùng từ ngữ cao cấp trôi chảy.
Chắc chắn cũng trích dẫn câu văn từ sách nào đó.
“Vì vậy việc coi trọng tri thức liên quan đến văn (文) là lẽ đương nhiên, phải không ạ.”
“…….”
“Hiện tại Đại tướng quân đang cố gắng nâng các tri thức tạp nham như võ (武) và lý (理) lên ngang hàng với văn (文), xin bệ hạ xem xét kỹ lưỡng.”
Nếu ai đó nhìn thấy chắc sẽ chép miệng rằng đây là kẻ cứng nhắc vô ích.
Nhưng quan điểm bảo thủ như vậy cũng cần thiết ở mức độ nào đó để dẫn dắt quốc gia.
Bất kỳ tư tưởng nào nếu cực đoan quá mức đều sẽ gây ra vấn đề.
Hoặc là sợ hãi chính sự thay đổi nên xã hội phát triển dừng lại, bị các quốc gia xung quanh vượt qua, hoặc thay đổi đến mức không thể thích nghi khiến xã hội hỗn loạn, trị an không ổn định.
Ngay từ thời kỳ đầu khi quốc gia mới thành lập, Joseon từng được coi là tiên tiến nhất thế giới, vậy tại sao lại dần trở nên kỳ quặc.
Nếu ký ức của tôi chính xác thì Joseon đã quá mức bám víu vào lễ (禮), ôm trong mình một loại tế bào ung thư kỳ lạ không còn có thể gọi là Nho giáo.
Nghĩ đến việc nó can thiệp vào quân sự, chính trị, kinh tế, mọi lĩnh vực đều không thoát khỏi, lấy lý do phải thực hành lễ để áp đặt đủ loại ràng buộc thì đúng như vậy.
Tình huống kỳ lạ nơi Nho giáo không đóng vai trò động cơ thúc đẩy mà trở thành bộ phận kìm hãm.
Rõ ràng tư tưởng Nho học vốn tồn tại để phát triển quốc gia lại dần biến chất kỳ lạ theo thời gian.
Nhưng ngay khi có chút nghi vấn với thứ gì đó khoác áo Nho học thì lập tức bị đóng dấu là Tư Văn Loạn Tặc (斯文亂賊), các sĩ đại phu sùi bọt mép.
Rồi tìm mọi cách chôn vùi kẻ đặt câu hỏi, muốn kết liễu hắn.
…Cảnh này sao thấy quen quen ở đâu đó.
Chẳng phải Thập tự quân của Cơ đốc giáo hay Thánh chiến của Hồi giáo ngày nào cũng gọi người vô tội là dị đoan rồi tàn sát sao?
Ý nghĩa của Tư Văn Loạn Tặc (斯文亂賊) chính là vậy.
Kẻ làm rối loạn giáo lý, đi ngược lại tư tưởng.
Nghĩ vậy thì Nho giáo không còn là triết học mà đã trở thành thứ giống hệt tôn giáo…
Tôi không còn gì để nói thêm.
Đây cũng là lý do tôi muốn làm Nho giáo trở nên mềm mại hơn một chút.
Khi đối mặt với vấn đề nào đó thì tùy theo nhu cầu mà chọn lọc thích hợp.
Đây chính là yếu tố quan trọng nhất để vận hành quốc gia.
Và hiện tại không phải lúc lo lắng tương lai mà chậm rãi thay đổi, mà cần chủ động hành động nhanh chóng hơn.
Quyền lực to lớn có thể thao túng quốc gia này sau khi tôi chết cũng sẽ bị chia nhỏ cho nhiều người.
Dù nói ra thì hơi kỳ nhưng việc quyền lực tập trung vào một thần tử không phải hoàng đế như vậy rất nguy hiểm.
Tại sao những vị trí được coi là nhân vật số 2, số 3 của nhà Hán như Tướng Quốc hay Thừa Tướng lúc nào cũng bị bỏ trống chứ.
Vì quyền lực quá lớn.
Nếu kẻ như vậy nổi lên ý nghĩ kỳ quặc thì quốc gia lập tức hỗn loạn.
Chắc chắn bệ hạ cũng nhận thức đầy đủ điều này.
…Quả nhiên lòng tin quá nặng nề.
Hay là ngài ấy nghĩ dù tôi lật đổ quốc gia cũng không sao.
“Vậy sao.”
Bệ hạ vẫn khó đoán nội tâm khẽ gật đầu rất nhẹ trước ý kiến của thuộc hạ quan liêu.
“Nhưng trẫm nghĩ bất kỳ tri thức nào cũng không cần phân biệt cao thấp.”
“…….”
“Các ngươi hẳn biết câu Kê Minh Cẩu Đạo (鷄鳴狗盜).”
Chuyện thực khách của Mạnh Thường Quân (孟嘗君).
Thời Xuân Thu Chiến Quốc, Mạnh Thường Quân thích mời người có tài về làm thực khách trong nhà, trong số đó có người giỏi bắt chước tiếng gà gáy và người giỏi bắt chước tiếng chó sủa.
Người xung quanh cười nhạo rằng tài năng gì kỳ quặc vậy nhưng Mạnh Thường Quân vẫn công nhận và đối đãi tốt.
Nhờ tài năng đó mà sau này Mạnh Thường Quân thoát khỏi Tần Chiêu Vương muốn hại mình.
Cụ thể thì thoát thế nào?
Người giỏi bắt chước tiếng chó đã trộm được món quà đắt giá giúp Mạnh Thường Quân thu phục hậu cung của Tần Chiêu Vương, người giỏi bắt chước tiếng gà thì gà gáy lúc tờ mờ sáng khiến binh sĩ tưởng trời sáng mà mở cửa quan.
Nghĩa là thành ngữ dạy rằng trên đời không có tài năng nào vô dụng.
Đây là điển tích rất nổi tiếng nên nhiều người biết.
…Nhưng tiếng gà gáy thì thôi, tiếng chó sủa liên quan gì đến trộm cắp?
Tôi vẫn luôn thắc mắc điều đó.
Thực ra tiếng chó sủa là giả, tài năng thật sự là trộm cắp chăng.
Thêm chút nữa thì Tần Chiêu Vương và Tần Thủy Hoàng là người cùng thời đại.
Lần đầu biết điều này tôi cũng hơi giật mình.
Bệ hạ nhắc đến chuyện Mạnh Thường Quân rồi dùng lời lẽ trôi chảy tiếp tục cuộc đối thoại.
“Trẫm hiện tại muốn noi theo điển tích đó mà không phân biệt cao thấp giữa các tri thức.”
Dù có sự giúp đỡ của tôi nhưng khí thế của bệ hạ đã nắm hoàn toàn quyền lực hoàng thất không hề thua kém các cao quan đại thần sống trong chính trường mấy chục năm.
Thậm chí còn đang ép họ.
“…Nếu ý bệ hạ đã vậy thì thần xin tuân theo.”
Vị cao quan đại thần nhận ra hoàng đế đã quyết tâm kiên định nên không phản đối thêm.
Dù sao thì cũng không phải xóa bỏ hoàn toàn khoa cử hay bức hại toàn bộ Nho sĩ như Tần Thủy Hoàng.
Dĩ nhiên việc miễn cưỡng chấp thuận cũng rõ ràng nên tạm thời cần cho thời gian để thích nghi với xã hội mới.
Quyền lực của hoàng đế quả nhiên lớn lao.
Chỉ cần muốn thì có thể tùy ý thay đổi bất cứ thứ gì theo ý mình.
“Không còn ai phản đối nữa thì phải.”
Bệ hạ lẩm bẩm bằng giọng mọi người đều nghe thấy rồi mỉm cười với tôi.
“Bây giờ hãy làm theo ý ngươi muốn.”
“…Vâng.”
Nhìn dáng vẻ đó thì có vẻ chuyện Mạnh Thường Quân chỉ là cái cớ, thực ra là vì tôi muốn nên ngài ấy chấp thuận.
Nếu giờ tôi nói muốn xóa hết các môn khác và đưa ra ý kiến “khoa văn là tối thượng” thì ngài cũng sẽ chấp thuận chứ.
“Điện thí (殿試) sao…”
Bệ hạ lộ vẻ đang suy nghĩ nên ra câu hỏi gì cho thí sinh trong kỳ khoa cử sắp tới.
Nhìn thấy điều đó mặc dù cũng hơi lo lắng không biết nhỡ đâu ngài ấy lại đưa ra những câu hỏi kỳ lạ nhưng mà….
Chắc không đến mức đó chứ?
Tôi tin tưởng bệ hạ nên chỉ im lặng.
──────────
Như tôi từng nhắc trước đây, kỳ khoa cử được tiến hành tổng cộng ba lần.
Sơ thí (初試), vòng sơ loại tổ chức khắp nơi trong nước.
Phúc thí (覆試), vòng chung khảo tổ chức ở kinh sư.
Cuối cùng là Điện thí (殿試), vòng quyết định thứ hạng giữa những người đỗ kỳ trước.
Thành thật thì tôi thực sự quan tâm từ kỳ thứ hai trở đi.
Sơ thí đúng nghĩa đen là tổ chức ở các trường thi khắp nước nên dù muốn kiểm tra kỹ cũng khó.
Hơn nữa khi nhiều người tụ tập thi thì sẽ không có nhiều nhân vật nổi bật.
Trước khi chế độ khoa cử chính thức thi hành, tôi truyền đạt những điều quan trọng cho các quan viên.
───Bất kể kẻ sang hay người hèn (Quý tiện - 貴賤), nếu có người muốn ứng thi khoa cử thì không được từ chối hoặc phân biệt đối xử.
Dù sao thì đây là kỳ thi nhằm tuyển chọn nhân tài có năng lực khắp nơi bất kể thân phận, nếu phân biệt đối xử theo thân phận hay gia tộc thì còn ý nghĩa gì.
Thực tế thời kỳ hậu Joseon đầy rẫy tệ nạn, dù đỗ khoa cử nhưng nếu không phải tầng lớp quý tộc thì không có cơ hội thăng tiến.
Giả sử nếu có trường hợp tương tự xảy ra thì tôi nhất định sẽ cho bọn chúng nếm thử xem cái cuộc sống của một lương dân mà bọn chúng vẫn luôn khinh miệt thực sự là như thế nào.
Thường thì những kẻ ngồi chức vị mơ hồ lại càng độc ác hành hạ người khác hơn là kẻ ngồi chức cao thật sự.
Cuối cùng vì tự ti khi phải nịnh bợ người khác nên trút giận lên kẻ vô tội chăng.
Hay vì bản thân không có năng lực và nhân tính nên không lên được vị trí cao mà gây chuyện.
Tôi không phải chuyên gia tâm lý nên không biết được.
Dù sao thì đây cũng là kỳ khoa cử đầu tiên nên Sơ thí (初試) lần này chỉ tổ chức ở vùng lân cận Tư Lệ Châu.
Sau này tích lũy kinh nghiệm thì dần mở rộng sang Hà Bắc, Giang Đông, rồi Ích Châu.
Độ khó của sơ thí chỉ là quá trình sàng lọc cơ bản nên nếu bình thường chăm chỉ rèn luyện bản thân thì sẽ không quá khó.
Dĩ nhiên cũng chuẩn bị biện pháp phòng ngừa gian lận của giám khảo.
Nếu phát hiện giám khảo có chút liên quan với thí sinh thì chuyển sang trường thi khác, dù không có thì giám sát viên từ trung ương cử đến sẽ trừng mắt giám sát kỹ lưỡng xem có nhận hối lộ gì không nên trong quá trình chấm bài sẽ không xảy ra gian lận.
Và dự đoán của tôi đại khái đúng, trong Sơ thí (初試) không có trường hợp giám khảo gian lận.
Ít nhất là hiện tại.
Dĩ nhiên cũng có thí sinh nhìn trộm bài người khác nhưng điều đó đương nhiên bị loại.
Không cần báo cáo lên cho tôi.
“Chủ công.”
“Xong hết rồi sao?”
“Vâng ạ.”
Nghe báo cáo của Gia Hủ, tôi gật đầu.
“Tốt. Danh sách trúng tuyển sau này sắp xếp rồi báo lại.”
“Vâng.”
Giờ đến lượt Phúc thí (覆試), kỳ thứ hai.
Thực ra từ đây mới là chính.
Các học sinh đứng đầu từng chuyên ngành tụ họp ở kinh sư để chứng minh năng lực.
Độ khó đương nhiên không thể so sánh với Sơ thí.
Tôi kiểm tra các môn thi nhiều hơn dự đoán rồi suy nghĩ xem rốt cuộc những nhân vật nào sẽ tiến đến được Điện thí (殿試).
Hãy bình luận để ủng hộ người đăng nhé!