Chương 548: Khoa cử (科擧) (3)
Tôi và Gia Hủ nói chuyện đến khi mặt trời dần lặn hẳn và mặt trăng mọc lên thì tôi gật đầu nói.
“Lần này trước hết thử nghiệm từ Tư Lệ Châu và các khu vực lân cận đi.”
“Thần hiểu rồi ạ.”
Nếu từ đầu đã mở rộng quy mô quá lớn thì quan viên sẽ làm qua loa và dân chúng cũng sẽ ngơ ngác nên tôi đã hạn chế khu vực thi khá nhiều.
Khoa cử tổng cộng thực hiện qua ba lần.
Sơ thí (初試), Phúc thí (覆試), Điện thí (殿試).
Trước hết kỳ thi đầu tiên, Sơ thí (初試) tổ chức ở các trường thi được chuẩn bị khắp nơi để sàng lọc thí sinh một lần.
Sau đó những thí sinh thắng ở vòng sơ khảo chứng minh được năng lực phần nào thì nhập kinh để thi kỳ thứ hai, Phúc thí (覆試).
Và những người thật sự xuất sắc thắng tiếp ở kỳ thi chỉ quy tụ hạng nhất toàn quốc thì cuối cùng đến khoảnh khắc quốc gia chí tôn trực tiếp quyết định thứ hạng, đó chính là kỳ thi cuối cùng Điện thí (殿試).
Thực tế chỉ cần vượt qua kỳ thứ hai đã coi như đỗ khoa cử nhưng kỳ quyết định thứ hạng thì không thể bỏ qua.
Nếu nhận được câu hỏi của vua rồi đưa ra câu trả lời vừa ý mà đứng nhất thì sẽ trở thành Trạng nguyên thường nghe trong lịch sử và ngồi ngay quan vị cao từ đầu.
Thực tế Điện thí (殿試) mà vua trực tiếp làm giám khảo chỉ được đưa vào sau khi thời gian trôi qua khá lâu, lý do rất đơn giản.
Quan viên chấm thi khoa cử bắt đầu chỉ cho đỗ những người trong phe cánh mình.
Quan viên cho đỗ đệ tử của mình, đệ tử ấy lại cho đỗ đệ tử của mình…
Nói cách khác là chỉ ưu đãi cho cùng học phái.
Những quan viên tạo phe cánh như vậy có gây vấn đề không, hay không gây?
Họ đương nhiên lộng hành tham nhũng gây vấn đề và vua tức giận cuối cùng trực tiếp chủ trì kỳ thi cuối cùng rồi cắt giảm quyền hạn quan viên chấm thi rất lớn.
Nhìn tình huống này thì có thể thấy chế độ khoa cử có rất nhiều vấn đề và qua vô số cải tiến mới miễn cưỡng vận hành được.
Nhưng dù nỗ lực đến đâu thì một vấn đề chí mạng duy nhất tồn tại trong chế độ khoa cử vẫn không thể giải quyết…
Chính là cái chủ nghĩa Nho giáo tối thượng ấy.
Nho giáo (儒敎).
Nói cách khác là Nho học (儒學).
Thực hành Nhân (仁) và Lễ (禮),
Bắt chước Thánh nhân (聖人),
Giảng giải phương pháp đạt đến Trị quốc bình thiên hạ (治國平天下) của Khổng Tử (孔子).
Thực tế Khổng Tử khác với nhận thức chung thì khi ông còn sống không được trọng dụng lắm ở tầng lớp cao.
Thời Xuân Thu Chiến Quốc khi Khổng Tử hoạt động thì tư tưởng Nho gia (儒家) ông chủ trương lại thua kém Mặc gia (墨家) của Mặc Tử được hoan nghênh.
Nếu ký ức tôi chính xác thì Mặc gia chủ trương chia quốc gia thành nhiều phần rồi quay về cuộc sống gần gũi với tự nhiên và ở trạng thái ấy hợp tác không tham lam gọi là Kiêm ái (兼愛) là tối thượng.
…Thực ra thì chỉ cần nghe qua thôi chẳng phải cũng nảy sinh suy nghĩ ‘Cái này có đúng không vậy?’ sao.
Quay về thời kỳ sống theo bộ lạc nguyên thủy rồi không tranh chấp hợp tác yêu thương bình đẳng mọi người khắp nơi.
Tôi không phải chuyên gia nhưng thật sự nghi ngờ liệu xã hội như vậy có thực hiện được không.
Dù sao tư tưởng Mặc gia kêu gọi chia cắt quốc gia có vẻ hợp ý nên thời Xuân Thu Chiến Quốc quốc gia phân tán thì trong Chư tử bách gia Mặc Tử được coi là cao nhất.
Chắc hẳn cũng liên quan đến thời đại lúc ấy.
Dĩ nhiên tư tưởng Mặc gia kêu gọi chia cắt quốc gia sau khi tên côn đồ Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc thì tự nhiên bị mai một.
Và tư tưởng tự nhiên nổi lên chính là Nho giáo.
Khổng Tử kêu gọi bảo vệ quy tắc cũ và khôi phục trật tự lý tưởng nhà Chu.
Câu nói thể hiện rõ tư tưởng ông chính là cái đó phải không.
Quân quân thần thần phụ phụ tử tử (君君臣臣父父子子).
Vua phải ra vua, thần phải ra thần, cha phải ra cha, con phải ra con..
Đây không phải ý nghĩa chỉ cần ngoan ngoãn nghe lời trên mà là ý nghĩa phải thể hiện dáng vẻ xứng đáng với vị trí.
Thực tế xưa sĩ đại phu dù là hoàng đế hay vua cũng coi việc dâng lời can gián thẳng thắn rồi bị chặt đầu là vinh dự.
Ngược lại những thần tử chỉ biết gật đầu để bảo toàn an thân thì bị lịch sử ghi chép và chế giễu rất dữ dội.
Ngay trong Biên niên sử Vương triều Joseon cũng có nội dung công khai ghi tên thần tử như vậy rồi nói không nên chặt đầu mà phải đánh chết v.v… rất thẳng thừng hạ thấp.
…Dù sao thì.
Khổng Tử chủ trương rằng những dân chúng bị đối xử như súc vật lúc ấy phải được sống như con người và đó chính là Nhân (仁), biểu hiện Nhân ấy ra bên ngoài để kết nối quan hệ xã hội chính là Lễ (禮).
Nếu đạt được Nhân (仁) và thực hành Lễ (禮) thì dù vai trò khác nhau vẫn tạo nên hài hòa đạt được xã hội lý tưởng!
…Đó là giáo lý cốt lõi của Nho giáo mà tôi biết thì phải?
Chắc vậy.
Đi sâu hơn thì vô cùng phức tạp nhưng khung tổng thể thì không lệch khỏi đây nhiều.
Tư tưởng Khổng Tử ảnh hưởng lớn đến hậu thế và thực tế cũng có hiệu quả tích cực.
Vấn đề chỉ là sau khi Khổng Tử mất thì dần dần… trở nên cực đoan.
Khổng Tử từng lắc đầu nói nếu không thích để tang ba năm thì không cần làm, trung (忠) tuyệt đối với quân chủ và hiếu (孝) tuyệt đối với phụ mẫu cũng không phải điều đúng.
Còn nói không ép người khác làm điều mình không muốn v.v… là người biết đạp phanh đúng lúc nhưng các nho gia hậu thế cứ đạp ga hết cỡ không phanh mà vượt ranh giới không chút do dự.
Cha mẹ đói thì cắt thịt đùi mình cho ăn, cắt ngón tay cho uống máu…
Nhấn mạnh hành vi cực đoan có thể tạo thêm một cái xác và coi đó là vinh dự.
Liệu cha mẹ bình thường có thể vui vẻ nhìn con cái hy sinh cơ thể không tiếc để cứu mình rồi tiến gần cái chết không?
Và ranh giới bị vượt ấy không cần đến hiện đại mà ngay thời cổ đại đã gây hại rất lớn.
Hiện tượng người lớn nói thì phải nghe theo kiểu lão làng cũng xuất hiện khi nho gia vượt ranh giới.
Phương Tây cũng không phải không có nhưng ở Đông Á lấy Nho giáo làm trung tâm thì số lượng nhiều hơn là điều không thể phủ nhận.
…Dĩ nhiên dù tôi nói Nho giáo tối thượng gì đó nhưng bản thân Nho giáo không xấu.
Tư tưởng tận trung với quốc gia và xây dựng gia đình hòa thuận thì có vấn đề gì.
Tôi không đào sâu Nho giáo nhưng nhớ là có ghi nhiều phương pháp cho nó.
Nhưng cần phải khôi phục ranh giới bị vượt và làm cho Nho học cứng nhắc không cần thiết trở nên mềm mại để ứng phó với biến động lớn sau này.
Xóa bỏ mặt tiêu cực và phát huy mạnh mẽ mặt tích cực.
Điều này không chỉ ảnh hưởng tích cực đến Trung Quốc mà còn đến quốc gia tổ tiên bên phải kia.
…Nếu không diễn giải Nho học một cách kỳ quặc gây hỗn loạn thì tốt.
Nhưng thay đổi tư tưởng thống trị Trung Quốc hàng trăm năm đâu dễ dàng.
Nếu không có sự ủng hộ toàn diện từ dân chúng cấu thành quốc gia và quyền lực áp đảo có thể đè bẹp sĩ đại phu một chiều thì bất khả thi.
Nhưng tình huống ấy chính là hiện tại?
Sự ủng hộ từ dân chúng không tệ, hoàng đế bệ hạ hậu thuẫn tôi toàn diện và sĩ đại phu cũng không đối đầu trực tiếp với tôi.
Vậy việc tôi phải làm chỉ có một.
“…Ý là ngoài Văn (文) thì các môn khác cũng cần coi trọng sao ạ?”
“Ừ.”
Trước hết giảm tỷ lệ Văn khoa với Khổng Tử nói Mạnh Tử nói rồi chèn các môn khác vào chỗ ấy.
Chế độ khoa cử đương nhiên tuyển nhiều nhân tài qua Văn khoa nhất.
Tiếp theo là Võ khoa và sau đó là các môn linh tinh chỉ tuyển rất ít.
Khi tình huống như vậy xảy ra thì người ta đương nhiên hô hào ‘Văn khoa là nhất!’ rồi bắt đầu khinh thường các môn khác.
Ngay quốc gia tổ tiên cũng làm vậy rồi bị ‘võ thần’ đánh cho tơi tả phải không.
Tôi giống như một người ngoài hành tinh màu tím chỉ thích jjajangmyeon và gà rán nửa nửa định thêm nhiều môn để cân bằng đúng nghĩa.
Và còn một điều quan trọng.
“Trước hết cần tăng bổng lộc toàn bộ quan viên.”
“…Thần hiểu rồi ạ.”
Quốc gia Nho giáo coi trọng kiệm ước và tiết kiệm luôn lấy lý do gì đó không rõ để trả bổng lộc quan viên rất ít.
Thật sự đấy.
Ngoại trừ một bộ phận cực nhỏ những kẻ chiếm giữ các vị trí cấp cao ra thì phần lớn các quan lại cấp thấp đều được chi trả bổng lộc bèo bọt đến mức ngay cả việc chăm lo đàng hoàng cho gia đình của mình cũng vô cùng khó khăn.
Thậm chí ngay cả những vị quan chức cấp cao nếu quá liêm khiết thì gia đình đói khát cũng thường xảy ra nên chẳng khác gì quốc gia gián tiếp khuyến khích tham nhũng.
Khi rơi vào tình huống ấy thì danh dự đâu nuôi nổi cơm nên muốn nhận tiền đen cũng là chuyện đương nhiên.
Trước hết phải no bụng mình thì mới bố thí cho người khác chứ.
…Dĩ nhiên cũng có người giữ được liêm khiết đến cuối cùng dù khó khăn.
Nên mới được gọi là người vĩ đại.
“Môn thêm vào thì…”
Trước hết tăng số lượng đỗ Võ khoa, thêm Y khoa (醫科) tuyển y quan và quyết định tăng số lượng Lý khoa (理科), đối thủ vĩnh cửu của Văn khoa…
Tôi nhớ lại các môn trong chế độ khoa cử lịch sử nguyên bản rồi chậm rãi cầm bút.
Bất chợt nghĩ đến điều này.
…Như vậy thì cần thêm quan viên ra đề và chấm thi?
“…….”
“Sao, sao lại nhìn thần vậy ạ?”
Tôi nhìn các tiểu mưu sĩ giật mình như cảm nhận dự cảm bất an ngay khi nhận ánh mắt tôi rồi cười tươi.
Hãy bình luận để ủng hộ người đăng nhé!